Nota Bene

De embouchure

De onderlip wordt lichtjes over de tanden getrokken.
Het riet rust op de rand van de onderlip, ongeveer 12 millimeter van de tip.
De bovenste 6 mm van het riet moeten vrij zijn om te kunnen trillen
De boven tanden rusten op het mondstuk (niet drukken) op niet meer dan 12 mm van de punt.
De lippen, en vooral de mondhoeken, dienen binnenwaarts rond het mondstuk te worden geknepen, als een elastische band.

Bijzondere aanbevelingen

Houd het mondstuk stil, de vingers mogen het niet van zijn plaats brengen. Wanner er lucht ontsnapt bij de mondhoeken, dan zijn de lippen niet veerkrachtig genoeg gesloten rondom het mondstuk; trek de mondhoeken dan wat strakker naar binnen, als een elastische band rond het mondstuk. Bolle wangen is geen gezicht. Om de hoge tonen te halen dient de keel wat meer aangespannen te worden dan voor de lage noten en gebruik ook een beetje minder druk op de lippen door de onderkaak iets naar voren te brengen.

Als de toon niet mooi is, verander dan de embouchure een heel klein beetje. Een paar millimeter minder of meer ruimte voor het riet binnen de mond kan een opmerkelijke verbetering van de klank veroorzaken.

Begin nooit te blazen zonder het speeksel van het riet te zuigen.

De duim van de rechterhand dient niet alleen het instrument te dragen, maar de toonkwaliteit wordt aanmerkelijk beter wanneer met die duim een opwaartse druk wordt uitgeoefend en de klarinet daardoor steviger tegen de elastische band, gevormd door de lippen, gedrukt wordt.

Acties van de tong

Het riet is een vibrerend lichaam, in beweging gezet door de adem. Ook al raak je het nog zo licht met de tong, het trilt niet meer en brengt geen geluid meer voort, hoewel de lucht door de klarinet blijft stromen. Dit begrijpen is cruciaal.

Vroeger leek het mij het best om met de tong de opening tussen het riet en het mondstuk te sluiten, anderen staan het gebruik van de lettergrepen “tuh” of “tah” voor ‘het tongen’; maar op mettertijd kwam ik er achter dat het beter is het riet zo licht mogelijk te raken, en dat werkt uitstekend.

Om op die manier staccato te spelen dient de punt van de tong neerwaarts gebogen te zijn tijdens het spelen. Bijgevolg wordt het riet geraakt door dat deel van tong dat ongeveer een centimeter van de punt is gelegen. Het riet wordt dus enkele millimeters onder de dunne rand geraakt. De tong dient hard te zijn, aangespannen, wanneer snelle staccato passages, fp of sf, waarbij het riet zo licht mogelijk geraakt wordt. Voor staccato-legato spel dient de tong zacht, ontspannen te zijn. De tong mag nooit de luchtstroom door het instrument afsluiten. Kortom, de tong dient slechts om de trilling van het riet te tijdelijk te stoppen. De beginner dient deze techniek pas vanaf oefening 36 te oefenen. Voor zolang dienen de tonen aangeademd te worden (hah).

De Toon

Voor een goede toon op de klarinet is buiten een goed instrument en een goed mondstuk vooral een goede embouchure nodig.

Alles moet wijken voor een mooie klank. Een zanger moet een mooie stem hebben, een muzikant moet een mooie klank kunnen voortbrengen.

De toon van de klarinet dient zuiver, helder en vast te zijn. Alleen bij zeer luid of hoog spel mag de toon iets vibreren om hem iets warmer te kleuren en het schrille van de hoge tonen te temperen.

De toon is het allerbelangrijkst en dient daarom altijd de meeste aandacht te krijgen.